Հասարակություն

Պարզաբանումներ Թալիշի ու թալիշցիների ապագայի վերաբերյալ
Պարզաբանումներ Թալիշի ու թալիշցիների ապագայի վերաբերյալ

Քանի որ վերջին օրերին շատերի մոտ կտրուկ աճել է թալիշցիների ու Թալիշի ապագայի վերաբերյալ հետաքրքրությունը, փորձեմ մի քանի պարզաբանում կատարել այդ հարցի շուրջ: Այս մասին պարզաբանում է beglaryan.info-ն 1. Պետական ուշադրություն. Ռազմական գործողությունների օրերից սկսած՝ Արցախի Հանրապետության պետական մարմինները, բազմաթիվ սրտացավ հայերի հետ միասին, ուշադրության ներքո են պահել բոլոր տեղահանվածների (այդ թվում՝ թալիշցիների) խնդիրները՝ ներառյալ կեցության, սննդի, կենցաղային և այլ տիպի: Այդ ընթացքում, բացի նրանց կացարաններով ապահովելուց և ցուցաբերված նյութական աջակցությունից, համապատասխան աշխատանքային խումբը պարբերաբար գնահատում էր տեղահանված քաղաքացիների կարիքները և տալիս անհրաժեշտ լուծումներ: Իհարկե, չեմ բացառում, որ ընթացքում որոշ բացթողումներ ու սխալներ էլ են գրանցվել, սակայն հիմնականում կարողացել ենք ընդառաջ գնալ բոլորիս առջև ծառացած խնդիրներին: Արդյունքում ոչ ոք զրկված չի եղել առնվազն առաջին անհրաժեշտության պայմաններից, և տեղահանվածների հիմնական մասն էլ վերադարձել է իրենց տները՝ բացառությամբ թալիշցիների: Իհարկե, որոշ դժվարություններ կային և կան ՀՀ-ում ապաստանածներին աջակցելու մասով, սակայն շնորհիվ ՀՀ պետական մարմինների հետ մեր համագործակցության, տեղի բնակչության ու ՀՀ-ում գործող միջազգային կազմակերպությունների ուշադրության՝ նրանց հիմնական խնդիրներն էլ են լուծում ստացել: Արդեն երկու անգամ նախարարության աշխատանքային խումբը մեկնել է ՀՀ և տեղում հանդիպումներ ունեցել թալիշցիների հետ: Նշածս ուշադրության ցուցիչներից մեկն էլ ոչ միայն պատասխանատու մարմինների ներկայացուցիչների, այլ նաև հանրապետության ղեկավար անձանց պարբերական հանդիպումներն են տեղահանվածների հետ: Մասնավորապես՝ վարչապետ Արայիկ Հարությունյանն է մի քանի անգամ հանդիպել նրանց, իսկ երեկ նախագահ Բակո Սահակյանը համակողմանի քննարկում ունեցավ տասնյակ թալիշցիների հետ: 2. Թալիշի վերականգնում. Այժմ ԱՀ կառավարությունը քննարկումներ է անցկացնում Թալիշի բնակիչների հետ՝ նրանց ժամանակավոր կացարաններից և իրենց ապաստանած վայրերից տեղափոխելու ավելի կենտրոնացված ու միջնաժամկետ կեցության բնակավայրեր, որտեղ նրանց կտրամադրվեն ավելի բարվոք պայմաններ՝ բնակվելու և աշխատելու համար: Թալիշի բնակիչների և ԱՀ իշխանությունների համատեղ որոշմամբ՝ այս պահին նախընտրելի չէ թալիշցիների վերադարձը հայրենի գյուղ, սակայն կառավարության օրակարգում մնում է նրանց վերադարձի հարցը: Բոլորի համոզմամբ՝ այս գործընթացի վերջնարդյունքը Թալիշի վերականգնումն է, ինչի ուղղությամբ համապատասխան քայլեր կատարվելու են: 3. Բնակարանային հարց. Կառավարությունը թալիշցիներին առաջարկում է տեղավորվել Շուշիում և Մարտակերտի շրջանի Ալաշան գյուղում առկա՝ նրանց համար նախապատրաստված տներում և կացարաններում, որտեղ ստեղծված են բնակության համար անհրաժեշտ նորմալ պայմաններ: Բացի դրանից, մի շարք համայնքներում ավարտին է մոտենում նոր տների կառուցման գործընթացը, որոնք նախատեսված էին վերաբնակիչների համար, սակայն այժմ կառավարությունը պատրաստվում է դրանք տրամադրել Թալիշի բնակիչներին: 4. ՀՀ-ում ապաստանած թալիշցիներ. Նշածս առաջարկները վերաբերում են նաև ՀՀ-ում ապաստանած թալիշցիներին, ում արդեն կոչ է արվել վերադառնալ Արցախ, որտեղ մենք պատրաստ ենք ապահովել սոցիալ-կենցաղային համապատասխան պայմաններ՝ ներառյալ բնակարաններ/կացարաններ: Ի դեպ, նրանց մի մասն արդեն աստիճանաբար վերադառնում է: 5. Կենսաթոշակների վճարում. Ինչ վերաբերում է ՀՀ-ում ապաստանած թալիշցիների կենսաթոշակների վճարման հարցին, ապա բոլոր տեխնիկական խնդիրներն արդեն լուծված են, և ապրիլի ու մայիսի կենսաթոշակներն ամբողջությամբ փոխանցված են նրանց հաշվեհամարներին: 6. Հետագա աջակցության համակարգում. Եթե որևէ մեկը հետաքրքրված է թալիշցիներին աջակցելով կամ նկատել է որևէ խնդիր և կարիք կա հրավիրել պետական մարմինների ուշադրությունը, ապա զանգահարեք աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարություն՝ 047943367 հեռախոսահամարով: Հ.Գ. կոչ կանեի լրատվամիջոցներին և սրտացավ մարդկանց ձեռնպահ մնալ չճշգրտված տեղեկատվություն տարածելուց և անհիմն մեղադրանքներ ներկայացնելուց:

Կարդալ ավելին 05-26-2016

Թալիշցիներին տեղավորելու համար Արցախի կառավարությունն այլ բնակավայրեր է առաջարկել
Թալիշցիներին տեղավորելու համար Արցախի կառավարությունն այլ բնակավայրեր է առաջարկել

Թալիշցիները Թալիշ վերադառնալու առումով հոգեբանական խնդիր ունեն, ուստի Արցախի կառավարությունը, կապ հաստատելով թալիշցիների հետ, նրանց առաջարկել է բնակարաններ այլ բնակավայրերում: Այս մասին Tert.am-ին հայտնեց Արցախի վարչապետի մամուլի քարտուղար Արտակ Բեգլարյանն՝ ասելով. «Մի քանի բնակավայրերում իրենց առաջարկել ենք բնակավայրեր և արդեն իսկ գործընթացը սկսված է, մի մասը Մարտակերտի շրջանի Ալաշյան բնակավայրն է, մյուսը` Կիչան, այլ տարբերակներ էլ այս պահին քննարկվում են, դեռևս վերջնական բան չկա, կնայենք, թե որ ընտանիքներն ինչ նախընտրություններ ունեն առաջարկված տարբերակներից, վերջնական որոշում կկայացնենք»: Նշենք, որ երեկ ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը, ի պատասխան հարցին, թե թալիշցիները ե՞րբ կարող են վերադառնալ իրենց բնակավայր, ասել էր. «Հիմա Թալիշում անվտանգ է, համապատասխան պայմաններ պետք է ստեղծվեն, որ վերադառնան: Հրադադարի ռեժիմը հարաբերական պահպանվում է, կարծում եմ՝ դա պայմաններ է ստեղծում ԼՂՀ ղեկավարության համար, որպեսզի իրենք աշխատեն, պայմաններ ստեղծվեն, որ այդ հրետակոծություններից հետո ժողովուրդը վերադառնա»: Այն հարցին, թե արդյո՞ք սա պայմանավորված է հայկական Զինված ուժերի վերահսկողության տակ գտնվող դիրքերի կորստի հետ: Որին ի պատասխան`Արտակ Բեգլարյանը հիշեցրեց ԼՂ վարչապետ Արայիկ Հարությունյանի այն հայտարարությունը, որ եթե նույնիսկ որևէ դիրք կորցրած չլինեինք, ապա ԼՂՀ կառավարությունը և անձամբ ինքը կնախընտրեր, որ թալիշցիները Թալիշ չվերադառնան, քանի որ հոգեբանական խնդիր կա,և , բնականաբար,շատ մոտ է Ադրբեջանի հետ շփման գծին:

Կարդալ ավելին 05-25-2016

Ստեփանակերտում կայացել է «Թալիշ» գրքի շնորհանդեսը
Ստեփանակերտում կայացել է «Թալիշ» գրքի շնորհանդեսը

Ստեփանակերտի քաղաքային պատկերասրահում կայացել է հայ անվանի գրող, հրապարակախոս Մաքսիմ Հովհաննիսյանի «Արցախապատում» շարքի «Թալիշ» գրքի շնորհանդեսը: «Արցախպրես»-ի թղթակցի հաղորդմամբ` բացման խոսքով միջոցառմանը հանդես է եկել ԼՂՀ մշակույթի և երիտասարդության հարցերի նախարար Նարինե Աղաբալյանը` նշելով, որ այս գիրքը շատ համահունչ է Արցախում ստեղծված իրավիճակին: Մ. Հովհաննիսյանն իր ելույթում ընդգծել է Մարտակերտի շրջանի Թալիշ գյուղի` Արցախ աշխարհի այդ գողտրիկ անկյան կարևորությունը. այն դարեր շարունակ մեր ժողովրդի և´ ուրախությունների և´ ողբերգությունների յուրօրինակ վկան է եղել: «Շատ մութ ամպեր են անցել նրա գլխով և շատ արհավիրքներ է տեսել, սակայն նա դարեր շարունակ մնացել է կանգուն: Թալիշցիները թև-թիկունք են դարձել միմյանց, զարկել են թշնամուն` զարկվել, ընկել, բայց երբեք չեն ծնկել. անառիկ ու անարատ են պահել Արցախ աշխարհի այսքան թանկ մեր մի կտոր հողը, և որպես պատգամ այն փոխանցել են մերօրյա սերունդներին»,-ասել է Մ. Հովհաննիսյանը և ընդգծել «Թալիշ» գրքի հեղինակ Նիկոլայ Օհանյանի կատարած մեծ գործը. նա տասնյակ տարիներ թերթել և ուսումնասիրել է գյուղի մասին պատմվող գիրք-մատյանները, ոտքով շրջել գյուղի հարևանությամբ ծվարած վանքերն ու ավերակները, մենավոր մատուռները, հավաքել գութանի բերանից սպրդած խաչքարեր և քանդակներ և իր ամբարած ողջ նյութերի հիման վրա շարադրել հարազատ Թալիշի պատմությունը` փայփայելով այն հույսը, որ իրենից գալիք սերունդներին որպես հիշատակ է թողել այս գիրքը: «Ներկայումս էլ շարունակվում է գրվել Արցախի ու Թալիշ գյուղի պատմությունը` ընդգրկելով արցախյան ողջ գոյապայքարը: Թալիշի հերոսական պայքարը գրի առնելու և սերունդներին հանձնելու համար շնորհակալ գործ են կատարել նաև Սաշա Սարգսյանը, Սլավա Բայունցը և ուրիշներ: Արցախի ու Թալիշի հերոսական պատմության տարեգրությանը վերաբերող Ս. Սարգսյանի և Ս. Բայունցի` արցախյան գոյամարտին, մասնավորապես, թալիշցի ազատամարտիկներին նվիրված նյութերը ևս տեղ են գտել «Արցախապատում» մատենաշարում,-մանրամասնել է Մ. Հովհաննիսյանը և հավելել,- կարևորն այն է, որ հասարակ, արհեստավոր Ն. Օհանյանը կարողացել է իմի բերել եղած նյութերը և այն պահ տալ սերունդներին: Գրքի մեջ ռեղ են գտել թալիշցի պարզ ու մաքուր, աշխատասեր, իրենց հողին նվիրված մարդկանց սրամտություններ ևս»,-ավելացրել է Մ. Հովհաննիսյանը: Գրքի խմբագիր Շուրա Օհանյանը, քաջատեղյակ լինելով հայրենի Թալիշի անցյալին ու ներկային, արգասավոր օգնությունն է բերել այս կարևոր գրքի լույսընծայմանը: «Թալիշցին միշտ էլ եղել է լավատես: Ապրիլյան իրադարձությունները մեկ անգամ ևս փաստեցին թալիշցիների հզոր ու անպարտելի ոգին: Ես համոզված եմ, որ Արցախի հյուսիսային դարպաս համարվող Թալիշը որպես փյունիկ վեր է հառնելու, շենանալու է ու դարեր հարատևի»,- իր խոսքում մասնավորապես ասել է Շ. Օհանյանը:

Կարդալ ավելին 05-22-2016

Ծնվել է Թալիշում զոհված Հրաչի առաջնեկը. կոչել են Անահիտ՝ հոր ցանկությամբ
Ծնվել է Թալիշում զոհված Հրաչի առաջնեկը. կոչել են Անահիտ՝ հոր ցանկությամբ

Շիրակի մարզի Ախուրյան գյուղի Ախուրյանի Մոր ու մանկան հիվանդանոցում այսօր՝ մայիսի 6-ին, ծնվել է Թալիշում ապրիլի 3-ին զոհված Հրաչ Գալստյանի եւ Անուշ Օհանյանի դուստրը: Հիվանդանոցից մեզ տեղեկացրին, որ ծննդաբերությունը նորմալ է ընթացել, հիվանդանոցում են մնալու մինչեւ մայիսի 12-ը: «Երեխային անվանել են Անահիտ՝ հոր ցանկությամբ, երեխան ժամկետից 10 օր շուտ է ծնվել՝ նրա լույս աշխարհ գալուն սպասում էին մայիսի 17-ին»,-ասաց նա:

Կարդալ ավելին 05-06-2016

Փոքրիկ Լեռնային Ղարաբաղը Հարավային Կովկասում պայքարում է իր անկախության համար. Tageblatt
Փոքրիկ Լեռնային Ղարաբաղը Հարավային Կովկասում պայքարում է իր անկախության համար. Tageblatt

Փոքրիկ Լեռնային Ղարաբաղն իր 150 հազար բնակչությամբ Հարավային Կովկասում պայքարում է իր անկախության համար։ Ադրբեջանի հետ պատերազմը, որը սառեցված էր համարվում, ապրիլին սրվեց, ռազմական գործողությունները ամենալայնածավալն էին 1994-ից հետո: Այս մասին գերմանական Tageblatt պարբերականում գրում է հոդվածագիր Արմանդ Բաքը՝ անդրադառնալով ապրիլին ծավալված մարտական գործողություններին։ «Այստեղ կրակոցներ հնչում են արդեն ավելի քան քառորդ դար։ Աշխարհի կողմից գրեթե մոռացված այս հակամարտությունը ապրիլի սկզբին նորից պատերազմի վերածվեց՝ որքան հանկարծակի, նույնքան էլ կարճատեւ։ Քառօրյա պատերազմից հետո 2 կողմերը միասին պաշտոնապես հայտնել են 110 զոհի մասին»,- գրում է հոդվածագիրը, որն այցելել էր Լեռնային Ղարաբաղ տեղում իրավիճակին ծանոթանալու։ «Հետագայում եւս անկախ մնալու եւ միջազգայնորեն ճանաչվելու համար Լեռնային Ղարաբաղը պետք է ոչ միայն խրամատներում պայքարի, այլ նաեւ նախարարների, խորհրդարանների եւ նախագահների մակարդակով»,- շարունակում է Արմանդ Բաքը եւ հիշեցնում Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Ֆրանկ Էնգելի ելույթը, ով նշել էր, որ այս թեմայով վերջին քննարկումները ԵՄ խորհրդարանում շատ դրական էին, ավելի լավ, քան նախկինում։ «Բանն այն է, որ Ադրբեջանն արդեն այլ լույսի տակ է երեւում։ Բաքուն մերժեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հաշտության առաջարկները։ Դա իր հտեւանքներն ունեցավ. աշխարհն հիմա ավելի շատ իր հայացքն ուղղել է Լեռնային Ղարաբաղին»,- ասել էր պատգամավոր Ֆրանկ Էնգելը։ Հեղինակը մեջբերում է նաեւ ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանին, որն ավելի վաղ այս կապակցությամբ ասել էր. «Խոսում են մեր մասին, բայց չեն ուզում խոսել մեզ հետ։ Դա ոչ մի բանի չի կարող հանգեցնել»։ Հեղինակը եղել է դիրքերում եւ զրուցել հայ զինվորների հետ։ «Ղարաբաղի դիրքերից գրեթե 400 մ այն կողմ իրենց խրամատներում նստած են ադրբեջանցի զինվորները։ Դիտակետից հստակ երեւում են բաժանարար գծերը։ Դիրքի պատասխանատու Թեւոս Հարությունյանը լրագրողներին ասում է. «Մենք զինվորներ ենք, մենք պաշտպանելու ենք մեր հայրենիքը մինչեւ արյան վերջին կաթիլը»։ «Վերադառնանք ընտանիքների մո՞տ։ Միայն երբ այստեղ անելիք չենք ունենա»,- ասում է զինվորներից Ալեն Մինասյանը։ «Նորմալ մարդիկ հոգնում են շարունակվող արտակարգ իրավիճակից,- գրում է հեղինակը,- բայց քաղաքական որոշումներ կայացնողներն այլ կերպ են մտածում։ Զինվորները գիտեն, որ խաղաղություն գտնելն իրենց առաջադրանքը չէ: Դա թողել են քաղաքակ գործիչներին։ Քաղաքականությունը, սակայն, տասնամյակներ շարունակ սայթաքում է խաղաղություն գտնելու ճանապարհներին»:

Կարդալ ավելին 05-06-2016