Նորություններ

Ռուս պատգամավորը պատմել է Պուտինի, Ալիևի և Սարգսյանի «Սոչիի պլանի» մասին

Armenia.Az-ը ներկայացնում է Ռուսաստանի Պետդումայի պատգամավոր Դմիտրի Սավելևի հարցազրույցը։ (Անցել է 20 տարի, բայց դեռևս Ռուսաստանի Պետդումայում կան ԱՊՈՒՇ պատգամավորներ, որոնք կարծում են թե Շուշին ադրբեջանական բնակավայր է-Ս.Բ. ) -Տպավորություն է ստեղծվում, որ խաղաղ բանակցությունների վերաբերյալ Ռուսաստանի ջանքերը անհաջողության են մատնվել։ Չէ՞ որ այնքան սպասումներ են եղել նախագահների Սոչիում հանդիպումից հետո։ Միթե՞ կողմերը այդպես էլ չկարողացան գալ ընդհանուր հայտարարի։ - Ընդհակառակը, ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցի վերաբերյալ Սոչիում Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի նախագահների հանդիպման ժամանակ ձեռք են բերվել շատ կարևոր համաձայնություններ, որոնք հանել են Ադրբեջանի զավթված տարածքների աստիճանաբար ազատման հետ կապված շատ վիճելի հարցեր։ Այդ համաձայնությունների կատարումը հնարավոր կտային շփման գծից զորքերի դուրս բերումը և փախստականների, որոնք Ադրբեջանում ավելի քան մեկ միլիոն են՝ սեփական տներ վերադառնալը։ Զուգահեռաբար կհայտնվեր հանրաքվեյի օգնությամբ Ղարաբաղի ապագա կարգավիճակի որոշման քննարկման հնարավորությունը։ Այդ հակամարտության առկայության ողջ ժամանակահատվածում ի տարբերություն մնացածների՝ հատկապես այդ հանդիպումը և նրա ժամանակ ընդունված որոշումները կարող են լրջորեն ազդել հարցի խաղաղ ճանապարհով լուծման գործում իրավիճակի վրա։ Դա կլիներ այդ տարածաշրջանում խաղաղության հաստատման մեջ Ռուսաստանի էական ավանդը։ - Այսինքն, Դուք ուզում եք ասել, որ Սոչիում նախագահները կոնկրետ պայմանավորվածություն են ձեռք բերե՞լ։ - Ի սկզբանե բոլոր կողմերը համաձայն են եղել ռուսական կողմի առաջարկության հետ և դա մեծ հույս է ներշնչել Հարավային Կովկասում այդ ձգձվող հակամարտության վերջնական ավարտի համար։ Ադրբեջանական և հայկական կողմերի շահերի հաշվառմամբ՝ Ռուսաստանի նախագահի աշխատակազմն և Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն երկու հանրապետությունների միջև խաղաղության կնքման վերաբերյալ առավել տրամաբանական բանաձև առաջարկել և այդ բանաձևը ի ուախություն ռուսական կողմի՝ ընդունվել է հակամարտող կողմերի երկու նախագահների կողմից։ Անհասկանալի է միայն այդ սկզբունքների իրագործման հետ կապված գործընթացի երկարաձգումը։ Ադրբեջանի ղեկավարության հետ իմ ոչ վաղուցվա հանդիպումների ժամանակ պարզվել է, որ այդ հանրապետությունը մեծ հույսով է սպասում այդ գործընթացների սկզբին և նրանք չեն հասկանում, թե հայկական կողմը ինչու է հետաձգում այդ սկզբունքների իրագործումը։ Իրենց կողմից նրանք ինձ համոզել են նրանում, որ այդ հանդիպման ժամանակ ձեռք բերված բոլոր պայմանավորվածությունները մնում են ուժի մեջ և Ռուսաստանի և Վլադիմիր Պուտինի վրա մեծ հույսեր են դրվում ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման ու օկուպացված հողերի վերադարձման հետ կապված։ Ես մեծ հույս ունեմ, որ մոտ ժամանակներում Հայաստանի ղեկավարությունը կսկսի քայլեր ձեռնարկել Սոչիի հանդիպման սկզբունքների իրագործման կապակցությամբ, քանի որ մենք արդեն նկատում ենք տարածաշրջանում բացասական իրավիճակ։ Կան երկու կողմից աննպատակ, իզուր կորուստներ։ Որքան հեռու ենք գնում Սոչիի հանդիպման որոշումների լուծումից, այնքան ծանր կլինի վերադառնալ այն խաղաղ կանխադրույթներին, որոնք տալիս են մի սեղանի շուրջ նստելու հնարավորություն և միմյանց աչքերի մեջ նայելով՝ հանուն սեփական ժողովուրդների խաղաղ ապագայի որոշումներ ընդունել։ Դա երկու ժողովուրդների մերձեցման համար ևս մեկ շանս է, որոնք ճակատագրի կամքով որոշվել են լինել հարևաններ, իսկ աշխարհագրությունը չես փոխի։ Ադրբեջանն ու Հայաստանը գոյություն ունեն արդեն հարյուրամյակներ , եթե ոչ դարաշրջաններ։ Այդ երկրները ունեն իրենց տեղը մարդկայի պատմության մեջ։ Նրանք հարևանում են շատ հարյուրամյակներ և հարևաններ կլինեն շատ դարեր ևս։ Մենք պետք է մեր երեխաներին փոխանցենք խաղաղ, բարիդրացիական և տնտեսապես զարգացած երկրներ։ Անհնար է այդ հակամարտությունը երկարաձգել շատ տասնամյակներ, ինչպես նաև դարեր։ Ձեր երեխաները չեն ունենա գլխավերևում խաղաղ երկինք, նշանակում է, չի լինի նորմալ, երջանիկ կյանք։ -Սակայն Սոչիի հանդիպումից հետո խաղաղապահ ճեղքվածքի փոխարեն, հայ-ադրբեջանական զորքերի շփման գծում նկատվում է լարվածության սրում։ Որքանո՞վ է իրական ռազմական գործողությունների վերսկսումը։ Եվ ինչպիսի՞ն կլինի Ռուսաստանի դիրքորոշումը։ - Պատերազմի սկզբի մշտական զգացումը ամեն ժամանակ կհետապնդի երիտասարդ սերնդին ու նրանց ծնողներին։ Եվ դա ամենահաճելի զգացմունքը չէ երետասարդ մարդկանց կյանքում։ - Ռուսաստանի սահմանների պարագծով թեժ հակամարտությունները չեն համապատասխանում մեր երկրի ու ժողովրդի շահերին։ Մենք ձգտում ենք ամեն կերպ մարել դրանք և հակամարտող կողմերի ժողովուրդներին վերադարձնել բանակցությունների սեղանի շուրջ, և այնպես անել, որպեսզի նման իրավիճակները չկրկնվեն հատկապես մեր բարի հարևանների հետ, ես ինձ թույլ կտամ ասել՝ մեր քույրերի ու եղբայրների հետ։ Ռուսաստանը շատ է տանջվում իր սահմանի երկայնությամբ եղբայրասպան պատերազմից։ Մենք չենք կարող անտարբեր նայել դրան, չէ որ մենք բոլորս երբևիցե ապրել ենք մի մեծ երկրում և հանդիսացել են նրա որդիներն ու դուստրերը։ Մենք եղել ենք ԽՍՀՄ-ի քաղաքացիներ և կարողացել ենք մեզ թույլ տալ ազատ տեղաշարժվել այդ վիթխարի երկրում և ապրել այնտեղ, որտեղ դուր է եկել մեզ։ - Բայց համաձայնվեք, որ Ադրբեջանը ոչ մի պարագայում չի կարող հաշտվել սեփական հողերի օկուպացիայի հետ։ - Պատերազմը, դա ոչ միայն ավերումներ ու մահ է, այլ նաև հարազատ հողից հեռանալը, նախնիների գերեզմաններից բաժանվելը։ Որքան ադրբեջանցիներ են զրկվել հարազատ գյուղ ու հայրական տուն այցելելու հնարավորությունից։ Եվ որքան դժվար է, երբ դու չես կարող այցելել քո հոր, կամ մոր գերեզմանը, որովհետև այն հողը, որտեղ նրանք թաղվել են՝ զավթվել է հակամարտող երկրի կողմից։ Ես հասկանում եմ այն ադրբեջանցիներ ցավը, ովքեր զրկվել են իրենց ամենագեղեցիկ քաղաքներից մեկը՝ Շուշա այցելելու հնարավորությունից։ Երբ ամեն ամռան մարդիկ ընտանիքներով գնում էին այնտեղ, որպեսզի Ղարաբաղի գեղեցկագույն բնության ֆոնի վրա լսել հիանալի երգիչներին, բանաստեղծներին, որոնց հայրենիքը հանդիսանում է Շուշան։ Դա շատ դժվար է, երբ հիանալի ժամանակի հետ կապված քո ողջ անցյալը դառնում է ինչ որ մեկի պատվախնդիր, ես կասեի նույնիսկ ազգայնամոլական գաղափարների զոհը։ Դրա համար էլ այդ հակամարտության, որը կարող է դառնալ ուրիշ, առավել գլոբալ ուժերի շահերի հատման կենտրոն՝ հետագա լարվածությունից խուսափելու համար, այն պետք է կարգավորել Սոչիի պայմանավորվածության հիման վրա։ Դրա համար կան բոլոր պայմանները, երկու երկրների ժողովուրդները հոգնել են նոր արյունոտ պատերազմի սկսվելու մշտական զգացումից։ Ադրբեջանական կողմը սպասում է հայկական կողմի պատասխան քայլերին, որը ընդունել է Ռուսաստանի կողմից առաջ քաշված Սոչիի հանդիպման հիմնական սկզբունքները։ Դա իրականություն է, եթե մոտ ժամանակում արդեն արվեն առաջին քայլերը, չէ որ որպես ստանձած պարտավորությունների իրագործման երաշխիք հանդես է գալիս Ռուսաստանը և նրա նախագահ Վլադիմիր Պուտինը։

Կարդալ ավելին 12-07-2014

Ինչու է Ռուսաստանը ոչնչացրել Շահումյանի շրջանը

1992 թ. հունիսի 13-ին ռուսական բանակի 23-րդ դիվիզիան զավթեց և հայաթափեց Շահումյանի շրջանը՝ Հյուսիսային Արցախը հանձնելով ադրբեջանցիներին։ Ավելի քան 10 հազար հայեր տեղահանվեցին, տեղի ունեցան հայերի սպանություններ, նրանց ահռելի սեփականությունը թալանվեց։ Ռուսական բանակն այնուհետեւ պետք է ներխուժեր Մարտակերտ եւ շարունակեր Ղարաբաղի հայաթափումն ու հանձնումը։ Շահումյանի շրջանի իրադարձությունները խորապես ուսումնասիրված չեն «հասկանալի» պատճառներով։ Հայաստանի խորհրդարանում այդ ժամանակ փակ լսումներ տեղի ունեցան, որի ժամանակ եղան բացահայտումներ թե ռուսական բանակի գործողությունների, թե Հայաստանում այդ օպերացիայի աջակիցների մասով։ Սակայն, թեման ընդհանուր առմամբ մնաց փակ։ Սակայն, տեղի է ունեցել այնպիսի իրադարձություն, որն անհնար է ծածկել «հայ-ռուսական բարեկամությամբ, չնայած արդարացումների ու բացատրությունների փորձերին։ Շահումյանի շրջանում տեղի ունեցածը կարելի է համարել հայ-ռուսական «հարաբերությունների» քաղաքական կլասիկա։ Դրա էությունը հետեւյալն է՝ Ռուսաստանը Կովկասում կարող է ամրապնդվել միայն հայկական շահերի հաշվին եւ հայկական տարածքները Ադրբեջանին հանձնելու միջոցով։ Իսկ երբ Ռուսաստանը հեռանում է Կովկասից՝ հայկական գործոնը տարածաշրջանում ուժեղանում է։ Այս սխեման հստակ դրսեւորվեց Գյուլիստանի 1813 թ. պայմանագրից հետո, երբ հայկական տարածքները ռուսները հանձնեցին մահմեդական կառավարման, 1918-20 թվականներին, երբ Կովկաս վերադարձող Ռուսաստանը Ղարաբաղը, Նախիջեւանը եւ հայաբնակ այլ շրջաններ հանձնեց Ադրբեջանին։ Նույն սխեման կրկնվեց 1992-ից հետո, երբ քաղաքական ու տնտեսական աղետի մեջ հայտնված Ռուսաստանը հեռացավ Կովկասից, եւ հայերը սկսեցին հաղթանակներ տանել, թեեւ Ռուսաստանը շարունակում էր աջակցել Ադրբեջանին։ Սա է հայ-ռուսական հարաբերությունների քաղաքական սխեման։ Ռուսաստանի ու Հայաստանի շահերը խոր քաղաքական եւ պատմական հակասության մեջ են։ Հայաստանի ինքնիշխանությունը եւ քաղաքական հաջողությունը պայմանավորված է Կովկասից Ռուսաստանի «հեռանալով»։ Այսինքն, երբ Հայաստանն ինքնիշխան պետություն է։ Ներկայում սխեման կրկնվում է։ Կովկասում Ռուսաստանը փորձում է ամրապնդվել, եւ Հայաստանի գաղութացումն ընդամենն առաջին քայլն է։ Հաջորդ քայլով Ռուսաստանը փորձելու է ամբողջացնել այդ սխեման, Ադրբեջանի հետ համաձայնության գալով։ Սրանք են Շահումյանի քաղաքական դասերը Հայաստանի համար։

Կարդալ ավելին 12-03-2014

Ռուսաստանի կիսատ մնացած ծրագիրն Արցախում

Տարածված տեսակետ կա, որ Արցախի հակամարտությունն օգնում է Ռուսաստանին պահել իր ազդեցությունը Հայաստանի ու տարածաշրջանի վրա, եւ այդ իսկ պատճառով այդ հակամարտության կարգավորումը ձեռնտու չէ Ռուսաստանին, քանի որ այդպիսով Մոսկվան պահպանում է տարածաշրջանի փակ բնույթը եւ իր ազդեցությունն այդ իրավիճակում: Ներկայում, երբ օգոստոսյան լարումից հետո թե տարածաշրջանը, թե Արցախի հարցը մասնավորապես թեւակոխում են նոր իրողությունների փուլ, Ռուսաստանի ազդեցության բանաձեւի վերաբերյալ քննարկումները դառնում են Հայաստանում հանրային օրակարգի եւ կարծիքի ձեւավորման տեսակետից բավական կարեւոր: Քաղաքագետներից մեկը հայտարարել է, թե Ռուսաստանին Արցախում պետք չէ խաղաղություն եւ պետք չէ պատերազմ: Այդ ձեւակերպումը բավական հմտորեն շեղում է հարցը, թե իսկ ինչ է պետք Ռուսաստանին: Իսկ Ռուսաստանին պետք է Արցախում ռազմական ներկայություն, որի միջոցը խաղաղապահ զորքն է: ՌԴ այդ մտադրությունը ռուս փորձագետները ներկայացնում են բավական բաց տեքստով: Պատերազմը կամ խաղաղությունը Ռուսաստանին պետք լինել չեն կարող, քանի որ դրանք ընդամենը միջոց են պետքի՝ խաղաղարարների, այսինքն ռազմական ներկայության հարցը լուծելու համար: Ինչու՞ է Ռուսաստանն ուզում Արցախում ունենալ ռազմական ներկայություն: Որովհետեւ հակամարտությունը ներկայիս տեսքով չի լուծում իր տարածաշրջանային ազդեցության խնդիրը: Այսինքն, ինչ որ առումով հնացած կամ ժամանակավրեպ է կարծել, որ Արցախի հակամարտության չկարգավորվածությունը Ռուսաստանի ազդեցության բանալին է: Նախ, պետք է հասկանալ, թե ինչ ենք հասկանում կարգավորում ասելով: Հանրության մի զգալի մասը հասկանում է միանվագ մի գործողություն, որը կարձանագրի միարժեք մի փաստ, ինչն էլ կընդունեն կողմերն ու կկայանա կարգավորումը: Իրականում կողմերը կընդունեն կամ կմերժեն մեկ փաստ՝ պատերազմի արդյունքը: Հետեւաբար, կարգավորում կարող է լինել միայն պատերազմի արդյունքի ամրագրմանն ուղղված աշխատանքը: Այսինքն, Հայաստանի խնդիրն է ամրագրել պատերազմի արդյունքը: Իսկ դա հարատեւ, անընդհատ գործընթաց է, այսինքն պետականության կեսագործունեություն: Հայոց պետականությունը, հայկական երկու պետությունները «դատապարտված» են գործել այդ գերակայությամբ կամ առաջնահերթությամբ: Որ պահին պատերազմի արդյունքի ամրագրումը դադարի հայկական պետականությունների համար գերակայություն լինելուց, այդ պահից պետականության գոյատեւումը հայտնվելու է անկման ռեժիմում: Պատահական չէ, որ Հայաստանը անկախության երկու տասնամյակի ընթացքում հենց այդ ռեժիմում էլ հայտնվել է: Որովհետեւ անկախ Հայաստանը կառավարած բոլոր էլիտաները պետական քաղաքականությունը կառուցել եւ հասարակական կարծիքը տրամադրել են «փոխզիջման» հայեցակարգի վրա, ինչը տարածաշրջանային իրողությունների, պատմական նախադեպերի բազում հանգամանքերն ու օրինակները նկատի ունենալով ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ պատերազմի մեզ համար հաղթական արդյունքը վերանայելու պատրաստակամություն: Այդտեղից էլ սկսում է պետականության անկման ռեժիմը, որում հայտնվել է Հայաստանն արդեն երկու տասնամյակ: Այդպիսով, Հայաստանի ապագայի, պետական կենսունակության, զարգացման եւ անվտանգության տեսակետից կարգավորումն այլ բան չի կարող նշանակել, քան հաղթական պատերազմի արդյունքի ամրագրմանն ուղղված պետական քաղաքականությունը, այդ ամենի վրա կառուցված հասարակական համակեցության համակարգով: Արդյոք տեղավորվում է այդ իրավիճակը Ռուսաստանի հետաքրքրության կամ շահի շրջանակում: Ոչ: Որովհետեւ այդ ռեժիմը բացառում է խաղաղարարների անհրաժեշտությունը: Ավելին, դա գրեթե միակ տարբերակն է, որ բացառում է խաղաղարարների անհրաժեշտությունը: Իսկ Ռուսաստանի համար Արցախում ռազմական ներկայությունը կարեւոր է, քանի որ նա հստակ պատկերացնում է, որ գտնվում է տնտեսա-քաղաքական եւ քաղաքակրթական մրցակցության պայմաններում տոտալ տանուլ տվողի վիճակում, եւ այդ գործընթացում վաղ թե ուշ տանուլ է տալու նաեւ Հայաստանի վրա կայսերական գերիշխանությունը: Մոսկվայի ազդեցության բանալին Արցախի հակամարտությունը չէ վաղուց՝ պատերազմում Հայաստանի ու Արցախի հաղթանակից հետո: Մոսկվան չէր ծրագրում հաղթանակով ավարտ: Պատերազմը պետք է ավարտվեր խաղաղապահներով, եւ այդ իմաստով է, որ հակամարտությունը Ռուսաստանի համար մնացել է անավարտ: Ու քանի որ ՌԴ-ն աշխարհքաղաքական դինամիկայի մեջ հետեւողականորեն կորցնում է Հայաստանի, հետեւաբար նաեւ տարածաշրջանի վրա իր ազդեցությունը, Արցախը արդեն դառնում է ՌԴ ազդեցության համար վերջին բաստիոնը՝ բայց ոչ թե չկարգավորվածության, այլ խաղաղապահների տեղակայման հանգուցալուծմամբ:

Կարդալ ավելին 12-03-2014

Ռուսաստանը հիմա էլ փորձում է թուրքական զորք մտցնել Ղարաբաղ

Ռուսաստանյան ԶԼՄ-ներում շարունակվում են Ղարաբաղի թեմայով հրապարակումները, որոնք ուղղված են կարգավորման Մինսկի խմբի ձեւաչափի դեմ: Նշվում է, թե խմբի արեւմտյան համանախագահները չեն ցանկանում խնդրի խաղաղ կարգավորումը, այդ պատճառով էլ այն արդյունավետ չէ: Ռուսաստանը Թուրքիայի ու Ադրբեջանի աջակցությամբ արդեն տեւական ժամանակ փորձում է վերացնել Մինսկի խմբի ձեւաչափը, որի վերաբերյալ այս երկրների պաշտոնական շրջանակները բազմաթիվ հայտարարություններ են արել: Ո՞րն է Մինսկի խմբի իմաստը: Խոշոր հաշվով՝ հրադադարի եւ ստատուս քվոյի պահպանումը, որը ձեւավորվել է Ղարաբաղ-Ադրբեջան պատերազմի արդյունքներով: Ռուսաստանը ձգտում է «խաղաղարար» զորք մտցնել Ղարաբաղ, որի մասին Մոսկվան բազմիցս արտահայտվել է: Սակայն այս ծրագիրը տապալվել է հայկական կողմի դիրքորոշման եւ Մինսկի խմբի արեւմտյան համանախագահների ջանքերով: Ընդ որում, հայկական կողմը հստակ հայտարարել է որեւէ երրորդ երկրի խաղաղարարների դեմ: Ղարաբաղը միակ հակամարտ տարածքն է աշխարհում, որտեղ համեմատական խաղաղությունը պահպանվում է ոչ թե երրորդ երկրների, այլ հակամարտ կողմերի միջոցով: Եվ դա աշխարհքաղաքական կարեւոր նշանակություն ու դեր է հաղորդում հայկական երկու պետություններին: Ղարաբաղում որեւէ երկրի խաղաղարար զորքի ներկայությունը նշանակում է Ղարաբաղի բաժանումը եւ անկախ կարգավիճակի վերացումը, դրանից բխող բոլոր հետեւանքներով: Ռուսաստանի համար Ղարաբաղը զորք մտցնելն ու Ղարաբաղը կիսելը կարեւոր քաղաքական նշանակություն ունի Հարավային Կովկասում իր դիրքերը հաստատելու համար: Ռուսաստանը հուլիսի վերջին եւ օգոստոսի սկզբներին Ադրբեջանի միջոցով պատերազմական իրավիճակ ստեղծեց Ղարաբաղում եւ Հայաստանի սահմաններին, որի նպատակը հայկական կողմին խաղաղարարներ պարտադրելն էր: Սակայն հայկական բանակի հստակ գործողությունների արդյունքում այս ծրագիրը տապալվեց: Պետք է կարծել, սակայն, որ այս ուղղությամբ փորձերը չեն դադարելու, եւ Ռուսաստանը կարիք է ունենալու «դաշնակիցների»: Ներկայում ռուսական մամուլում քննարկվում է Ղարաբաղում եռակողմ՝ ռուս-թուրք-իրանական ռազմական ուժեր մտցնելու հարցը: Ըստ ամենայնի, միայնակ չկարողանալով իրականացնել սեփական ծրագրերը, Մոսկվան փորձում է «շահագրգռել» նաեւ Թուրքիային ու Իրանին, առաջարկելով «կիսել» Հարավային Կովկասը: Իրանը արդեն հայտարարել է, որ դեմ է Ղարաբաղում որեւէ երրորդ երկրի ռազմական ուժերի ներկայությանը: Ինչ վերաբերվում է Թուրքիային, ապա այստեղ իրավիճակը բավական երկիմաստ է: Ինչպես նշում են փորձագետները, օգոստոսյան իրադարձություններին Թուրքիային թույլ չտրվեց որեւէ ուղղակի ու անուղղակի մասնակցություն, ինչը բնականաբար չէր կարող բավարարել Անկարային: Մյուս կողմից, միջազգային մեկուսացման մեջ հայտնված Ռուսաստանը կարիք ունի Թուրքիայի աջակցության, հարավային ուղղությամբ «ճեղքում» իրականացնելու համար: Նման համատեղ փորձ Ռուսաստանն ու Թուրքիան արդեն ունեն՝ 1920 թվականի իրադարձությունները Հայաստանում: Ռուսաստանը Թուրքիայի հետ արդեն պայմանագիր է կնքել գյուղմթերքի մատակարարման վերաբերյալ, եվրոպական ներմուծման արգելքի դիմաց: Արդյոք դա խաղաղարարների «գինն» է, թե ընդամենը «վստահության քայլ»՝ նոր պայմանավորվածությունների ճանապարհին:

Կարդալ ավելին 12-03-2014

Ղարաբաղի կարգավիճակի միջազգային ճանաչումը որպես վիճելի տարածք

Ղարաբաղյան հարցը օտարազգի լծից եւ ֆիզիկական ոչնչացման մշտական սպառնալիքից ազատագրվելու նպատակով մեկ միասնական հայկական պետության շրջանակներում ինքնորոշման եւ իր ժողովրդի հետ վերամիավորման հարց է, որն իր ծագումով հասնում է մինչեւ ռուսական կայսրության անկման եւ Անդրկովկասում ազգային պետությունների կազմավորման ժամանակները: Ադրբեջանը ծնունդ է առել մի այնպիսի պետության սահմանների հավակնություններով, որը պետք է ձգվեր Կասպից ծովից մինչեւ Սեւ ծովը: ՙԲիր, իքի, Կավկազ բիզիմ դի՚ խրոխտ քայլերգի այս տողերը զուրկ չէին իրական իմաստից: Ադրբեջանի տարածքային նկրտումների օբյեկտներից մեկը Ղարաբաղն էր: Ղարաբաղի տարածքը դարեր շարունակ ընգրկված է եղել հայկական պետության կազմում, որպես նրա նահագներից մեկը, իսկ հայկական թագավորության անկումից հետո այդ տարածքը մի քանի դար շարունակ գտնվել է պարսից շահի իշխանության ներքո, կառավարվել հայ կիսանկախ մելիքների կողմից: Գյուլիստանի 1813թ. խաղաղության պայմանագրով, որը հետագայում փոխարինվեց Թուրքմենչայի 1828թ. պայմանագրով, Ղարաբաղի խանությունն անցավ Ռուսաստանի իշխանության տակ: Հայկական Հանրապետությունը, պաշտպանելով իր ժողովրդի տարածքային ամբողջականությունը, բնականաբար հենվում էր այն բանի վրա, որ Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության 95 տոկոսը կազմող հայերը ձգտում էին իրենց ազգային պետության շրջանակներում վերամիավորման հասնել ժողովուրդների ազատ

Կարդալ ավելին 12-03-2014